“Je hebt mensen als Tjerk Vermaning nodig om de boel op scherp te zetten”

31 juli 7:22

Regisseur Dirk Bruinsma over De Affaire Vermaning

Amateurarcheoloog Tjerk Vermaning vond in de jaren zestig van de vorige eeuw tal van stenen werktuigen die aantoonden dat er bijna 100.000 jaar mensen rondliepen in Drenthe. Een spectaculaire vondst, ware het niet dat de stenen van Vermaning als vals werden gezien door de wetenschap. Een strijd tussen voor- en tegenstanders brandde los en Vermaning kwam zelfs voor de rechter te staan. Theatergezelschap PeerGrouP uit Donderen brengt in september De Affaire Vermaning tot leven op een akker in Hoogersmilde, de plek waar Vermaning zijn spectaculaire vondsten deed.

Tjerk Vermaning vond in Hoogersmilde de sporen van een kampement van Neanderthalers van ruim 50.000 jaar geleden. Pers en de wetenschap waren enthousiast totdat er in 1975 een wetenschappelijk rapport verscheen, waarin de echtheid van de vondsten in twijfel werd getrokken. ‘Het is een verhaal dat veel mensen die opgroeiden in de jaren zestig wel kennen. Vermaning was in die tijd een fenomeen. Hij wist als geen ander de media te bespelen met zijn grote uitspraken. Hij was alles behalve bescheiden. Iemand die in zijn eigen geloofde. Zo zet Mads Wittermans, die Tjerk gaat spelen, hem ook neer’, vertelt regisseur Dirk Bruinsma.

Wat hem zo treft is dat het verhaal van Vermaning verschillende kanten kent. “Je hebt natuurlijk de mensen die Vermaning of het verhaal hebben gekend en die benieuwd zijn of hij de stenen nu vervalst heeft. Op die vraag gaan we geen antwoord geven. Het is een verhaal over een man die zichzelf als een dubbeltje zag dat nooit een kwartje zou worden en daarom alles uit het leven probeerde te halen dat erin zat en tot aan zijn dood zou strijden om de geschiedenisboeken in te komen als de ‘Messias der oudheidkunde’.  Je zou er zo een tien-delige Netflix-serie van kunnen maken.”

De Affaire Vermaning is een persoonlijk relaas van een amateurarcheoloog in het nauw. Op het land van Johan en Gea Sikken in Hoogersmilde wordt een arena gemaakt waar elke voorstelling zo’n vierhonderd mensen kunnen komen kijken. “Mensen kijken naar Tjerk’s persoonlijke verhaal. Vier tribunes en iedereen kijkt naar het midden. Daar ontvouwt zich dan het verhaal van Tjerk”, zegt regisseur Bruinsma.

Voor de voorstelling werkt PeerGrouP samen met een grote groep vrijwilligers uit Hoogersmilde en omstreken. Ze helpen mee met de organisatie van het theaterspektakel dat in hun dorp plaats zal vinden. Daarnaast speelt een grote groep van ruim tachtig figuranten mee in de voorstelling. ‘Zij beelden vooral de fantasiewereld van Tjerk uit. Tjerk zag en voelde bepaalde dingen die worden uitgebeeld door de figuranten. Denk aan de aardappelen die tot leven komen, of de wetenschappers die met hun grote ogen naar Tjerk keken. Ook komen er politiemensen in voor die als een duveltje uit een doosje komen en Tjerk meenemen. Al die mensen die Tjerk hebben tegengewerkt worden op een gegeven moment uitgebeeld als grote blokken die letterlijk obstakels vormen.”

De Affaire Vermaning wordt een groot Drents theaterspektakel, maar als toeschouwer zal het voelen alsof je bij een kampvuur zit terwijl je een verhaal wordt verteld. ‘Het begint klein met acteur Mads Wittermans die ons langzaam  meeneemt in het levensverhaal van Tjerk Vermaning, het overlijden van zijn broer Jolt en de ontmoeting met zijn eerste vrouw Grada. Daarna volgt een spannend maar ook gevoelig verhaal met een goede dosis humor. Het wordt een voorstelling om te lachen maar ook om je te verwonderen. Rond het kampvuur ontstaat het verhaal, vertelt door de man die het meegemaakt heeft. Van Tjerks geboorte tot het einde.”

De Affaire Vermaning is te zien van 5 t/m 30 september in Hoogersmilde